2

تعیین میزان  کربنات ها (کلسیت و دولومیت )یا آهنگ خاک را شرح دهید؟

 

سوال پاسخ داده شده
گذاشتن نظر
0

تعیین میزان  کربنات ها (کلسیت و دولومیت )یا آهنگ خاک را شرح دهید؟

12-1-مقدمه

اکثر خاکهای ایران متاثر از آهکاند به شکلی که در بعضی از مناطق میزان آهک خاک به بالای 60 درصد هم میرسد. کربنات در خاک به فرمهای کلسیت (CaCO3 (و دولومیت (2(CO3) (CaMg )و کربناتهای محلول به شکل کربنات و بیکربنات سدیم و پتاسیم میباشد. کلسیت و دولومیت بیشتر در خاکهای آهکی و کربناتهای محلول سدیم و پتاسیم در خاکهای قلیائی یافت میشوند. بیش از 95 درصد کربناتهای خاک را آهک یا کلسیت (CaCO3 (تشکیل میدهد که حلالیت آن در آب بسیار جزئی است. میزان حلالیت آهک در آب خالص 0131/0 گرم در لیتر است. در دمای معمولی آهک در اسید رقیق حل میشود اما دولومیت در اسیدهای گرم و غلیظ محلول است. در مناظق خشک و نیمه خشک، اگر میزان آهک خاک بیشتر یا مساوی 6 درصد باشد، آن خاک را آهکی مینامیم. در بعضی منابع سطح مبنا جهت نامگذاری خاک آهکی در مناطق خشک را 10 درصد ذکر کردهاند. در مناطق مرطوب وجود تنها 1 درصد و بیشتر آهک در خاک کافی است تا به آن خاک، خاک آهکی (Soil Calcareous )بگوئیم. در مناطق مرطوب در اثر بارندگی زیاد، آهک خاک شسته شده و به اعماق نفوذ میکند، لذا اگر در این مناطق میزان آهک بیشتر از 1 درصد باشد، نشانگر محتوی فراوان آهک در خاکهای این مناطق است. خاکهائی که دارای آهک زیادی هستند در شرایطی که گاز CO2 موجود نباشد، واکنش این خاکها حدود 3/8 است اما در حالت عادی و زمانی که واکنش این خاکها را اندازه میگیریم، مقادیری در حدود 6/7 تا 9/7 به دست میآید که دلیل این تغییرات در واکنش خاک این است که گاز CO2 موجود در محیط با آب واکنش داده و تولید اسید ضعیف H2CO3 را میکند که این اسید با CaCO3 به تعادل رسیده و واکنش خاک را میکاهد.

همترین عمل آهک، غیرفعال نمودن آلومینیم است. میزان آهک مورد نیاز جهت غیر فعال نمودن آلومینیوم 5/1 برابر مقدار آلومینیوم موجود در خاک است. جذب عناصر غذائی متاثر از مقدار آهک خاک است. در خاکهائی که آهک زیاد دارند عناصری مانند آهن، مس، منگنز، روی، بر و فسفر به راحتی توسط گیاه جذب نشده و به صورت رسوب در میآیند. در این خاکها ممکن است زیادی مولیبدن به حدی برسد که باعث ایجاد سمیت در گیاه گردد.

طبق جدل بالا هرچه میزان آهک خاک بیشتر باشد، میزان قابلیت استفادهی عناصر Zn ،Mn ،Fe ،B ،Cu و P کاهش و میزان میزان قابلیت استفادهی Mo افزایش مییابد و ممکن است این افزایش تا حد سمیت نیز برسد. با اندازهگیری میزان آهک خاک میتوان موارد زیر را تعیین نمود؛ 1)میتوان افقهای کلسیک و پتروکلسیک را شناسائی و خاکها را براساس وجود این افقها ردهبندی کرد.

2) در اصلاح خاکهای شور و قلیا و قلیائی آهکی، دانستن میزان آهک لازم است تا میزان مواد اصلاح کننده از روی آن محاسبه شود.
3) در تعیین میزان مادهی آلی خاک که مبتنی بر اکسیداسیون مادهی آلی و تبدیل تمام کربن آلی به CO2 است، اندازهگیری و تعیین درصد کربناتهای خاک ضرورت دارد. روشهای تعیین میزان کربناتهای خاک؛ روش تخمینی یا کیفی؛ در این روش اسید کلریدریک (HCl (1/0( جهت خاکهای حاوی کلسیت) تا 3 نرمال (جهت خاکهای حاوی دولومیت) را روی خاک مورد آزمایش افزوده و براساس مقدار جوشش خاک (گاز CO2 خروجی)، پی به میزان کربناتهای خاک میبرند. این روش بیشتر در مطالعات صحرائی و بررسی پروفیل خاک مورد استفاده قرار میگیرد. هرچه شدت جوشش (خارج شدن CO2 (بیشتر باشد، مقدار آهک خاک بیشتر است.

در روش حجم سنجی از دستگاه کلسیمتر (دستگاهی که میزان CO2 متصاعد شده از نمونهی خاک را اندازه میگیرد) استفاده میشود. یک گرم خاک را داخل دستگاه ریخته و روی آن اسیدکلریدریک 6 نرمال اضافه کرده و حجم CO2 متصاعد شده از نمونهی خاک را اندازه گرفته و براساس آن میزان آهک خاک را تعیین میکنند. برای این کار باید دستگاه کالیبره شود. جهت کالیبراسیون به ترتیب 50 ،100 و 150 میلیگرم آهک خالص را وارد دستگاه کرده و روی آن اسیدکلریدریک 6 نرمال میریزیم. حجم CO2 متصاعد شده از نمونهی خاک را اندازه گرفته و روی نمودار میبریم.

12-2-وسایل و مواد مورد نیاز

خاک خشک آون، ارلن مایر، اسیدکلریدریک یک نرمال، اسپاتول (قاشقک)، ذغال اکتیو، شیشه ساعت، چراغ الکلی، بورت، کاغذ صافی، آب شهری و مقطر، معرف فنل فتالئین، سود نیم نرمال، مگنت، ترازو، قیف و بشر.

12-3- روش کار

هر گروه 5 گرم خاک خشک آون را برداشته و در ارلن مایر 250 میلی لیتری میریزیم. به آرامی 25 میلی لیتر اسید کلریدریک یک نرمان به آن افزوده و به هم میزنیم. جوشش مشاهده شده در این مرحله نشاندهندهی خروج گاز CO2 است (هدف از اضافه کردن HCl ،خنثی کردن آهک موجود در خاک است). نصف اسپاتول به محلول حاصل ذغال اکتیو میافزائیم (جهت رنگبری خاک). روی ارلن مایر یک شیشه ساعت گذاشته و آن را روی چراغ الکلی قرار میدهیم. از لحظهای که جوشش شروع میشود، چراغ الکلی را برداشته و به مدت 5 دقیقه با دمای کمتر و به آرامی محتویات ارلن را حرارت میدهیم (با حرارت دادن مستقیم کربناتها خنثی میشوند). به جای این کار میتوان ارلن مایر را در دستگاه بن ماری یا حمام آب (Bath Water (با دمای 90 درجهی سانتیگراد به مدت 15 دقیقه قرار دهیم. پس از آن محتویات ارلن مایر را زیر آب سرد قرار میدهیم تا سرد شود. پس از سرد شدن محلول را از کاغذ صافی گذرانده و وارد ارلن دیگری میکنیم. چند بار با آب مقطر ارلن اول را شسته و محتویات آن را وارد ارلن دوم میکنیم. این کار را تا فیلتره شدن (صاف شدن) کامل محتویات ارلن اول ادامه میدهیم. روی محلول حاصل سه قطره معرف فنل فتالئین اضافه میکنیم (این معرف در محیط اسیدی بیرنگ، در محیط خنثی صورتی و در محیط بازی ارغوانی رنگ است). بورت را با سود (NaOH )نیم نرمال پر کرده و ارلن را زیر بورت قرار میدهیم. شیر بورت را باز کرده و میگذاریم که به آرامی سود وارد ارلن شود (هر ثانیه؛ یک قطره). ارلن را به آرامی تکان میدهیم. این روند را تا زمانی که رنگ محلول به صورتی کمرنگ تبدیل شود ادامه میدهیم. به محض ایجاد رنگ مورد نظر، شیر بورت را بسته و حجم سود مصرفی را یادداشت میکنیم. با عمل تیتراسیون، میزان اسیدی که در واکنش شرکت نکرده است را به دست آورده و از روی آن میتوان مقدار اسید مصرفی در واکنش را به دست آورد. از رابطه ی زیر درصد آهک به دست میآید.

منبع :

دانشگاه پیام نور، دانشکدهی علوم کشاورزی، گروه اب و خاک

جهت خرید انواع خاک مناسب برای بستر های کشاورزی و نیز خاک های مناسب گیاهان زینتی به صورت بسته بندی به بستر عرضه خاک و مشتقات وارد شوید . بستر خاک و مشتقات

جهت تماشای ویدئوی آموزشی رایگان وارد بستر مرکز آموزش شوید . بستر مرکز آموزش ویدئویی

سوال پاسخ داده شده
گذاشتن نظر
شما در حال مشاهده 1 از 1 پاسخ هستید ، برای دیدن همه پاسخها اینجا را کلیک کنید .
پاسخ خود را بنویسید .