0

تعیین جرم مخصوص ظاهری خاک به روش استوانه ای چگونه انجام می شود ؟

فواید تعیین جرم مخصوص ظاهری خاک به روش استوانه ای چیست؟

سوال پاسخ داده شده
گذاشتن نظر
0

تعیین جرم مخصوص ظاهری خاک به روش استوانه ای چگونه انجام می شود ؟

3-1-مقدمه

جرم حجمی یک خاک عددی است که بیان کنندهی جرم نسبی حجم معینی از خاک به جرم آب هم حجمش میباشد، این متفاوت از جرم مخصوص (Specific gravity) است زیرا خلل و فرج خاک نیز در جرم حجمی دخالت دارد، جرم حجمی با عواملی نظیر سختی یا فشردگی، بافت، ساختمان خاک و مادهی آلی تغییر میکند. در صورتی که این عوامل به جز مادهی آلی در جرم مخصوص تاثیری ندارد و به دلیل اثرات همین عوامل مختلف، دامنه تغییرات جرم حجمی وسیع است که نمیتوان متوسطی برای آن قائل شد. جرم مخصوص ظاهری اصطلاح دیگری است که مترادف با جرم حجمی بوده ولی به نحوی دیگر تعریف میشود و آن عبارت است از جرم یا وزن واحد حجم خاک خشک. پس، از نظر واحد مساوی جرم مخصوص حقیقی است. این خصوصیت خاک پس از بافت خاک نشانگر بسیاری از خصوصیات دیگر خاک میباشد که در مسائل مختلف کشاورزی از جمله احداث باغ، حفاظت خاک، زهکشی خاک، طبقه بندی خاک و … کاربرد دارد. فرمول نظری این پارامتر به صورت زیر است؛

که Msd جرم خاک خشک بر حسب (gr) حجم خاک (حجم استوانه نمونه برداری) بر حسب سانتیمتر مکعب (cm) می باشد و ρb جرم مخصوص ظاهری بر حسب گرم بر سانتیمتر مکعب می باشد. دستگاه آون یا اتو جهت خشک کردن نمونههای خاک و گیاه بهکار میرود. از آنجائی که نمونههای داغ، گنجایش رطوبتی زیادی دارند و آب جذب میکنند، بنابراین نمونهها را پس از درآوردن از آون به مدت 2 تا 3 ساعت در یک محفظهی شیشهای آببندی شدهی خاصی که از دو قسمت تشکیل شده و دسیکاتور نام دارد، قرار میدهیم. در داخل دسیکاتور مادهی جاذب الرطوبه (اسید سولفوریک H2So4 کلرید کلسیم CaCl یا پنتواکسید فسفر قرار دارد و نمونهها در آنجا خنک میشوند.

  • خاک خشک یعنی خاکی که در آون (Oven) در دمای 105 درجه سلسیوس به مدت 24 ساعت حرارت داده شده و سپس در دسیکاتور سرد و خشک شده باشد. اگر آون پنکهدار باشد، زمان لازم جهت خشک کردن نمونهها به 10 ساعت تقلیل مییابد
  • برای جرم مخصوصظاهری علامت های δb و B.D نیز بکار می رود.

جرم مخصوص ظاهری به راههای مختلفی تعیین میشود که عبارتند از؛

  • روش حفره (Excavation) در این روش یک حفره در زمین ایجاد میکنند. خاک حفره را در آون خشک میکنند (Msd) حجم حفره (Vt) را با وسایل مختلف اندازه میگیرند. از جمله این وسایل؛ دستگاههای ،Mensuration ،Sand-Funnel Rubber-Ballo و پلاستیک آب می باشد که بسار وقت گیر و پر هزینه است و مناسب مکانهای سنگریزهای است.
  • روش کلوخه ای (Clod) در این روش یک کلوخه از خاک را با پارافین پوشش میدهند و با اندازهگیری کاهش وزن آن در آب، یا آب هم حجم کلوخه، حجم کلوخه با پارافین را بدست می آورند. با مشخص بودن حجم پارافین استفاده شده و حجم مخصوص آن حجم پارافین را محاسبه و از حجم نمونه مورد آزمایش کم میکنند، سپس مقداری از همان کلوخه را در آون قرار داده و رطوبت آن را محاسبه و به وزن کلوخه مورد آزمایش تعمیم میدهند. این روش برای خاکهای خشک و کلوخهای است و عدد بدست آمده کمی بیشتر از عدد واقعی است و وقتگیر نیز میباشد.
  • روش تشعشع ؛(Radiation) با استفاده از اشعه گاما ρb بدست میآید. این روش در شرایط مختلف دقت بالا دارد ولی بیشتر در کارهای تحقیقاتی استفاده میشود.
  • روش استوانه ای (Core sample) روش کاربردی و معمول است که هدف آزمایش ما است. این روش در خاکهای سنگریزهدار، قلوه سنگدار، خاکهای رسی کاملاً خشک یا مرطوب و خاکهای شنی کاربرد مناسبی نداشته و عدد بدست آمده صحیح نمیباشد.

3-2-مواد و وسایل مورد نیاز

چکش نقطهای، بیلچه، کلنگ، استوانه نمونه برداری با درپوش، کولیس، کیسه پلاستیک، قیچی، چاقو، آب پاش، قوطی گالوانیزه یا بوته چینی، آون، گیره آون، ترازو با دقت 0/01 گرم، دسیکاتور و مادهی جاذب رطوب (همانند 5P2O یا اسید سولفوریک).

3-3-روش کار

پس از انتخاب محل، یک نمونهی بهم نخورده همانطور که در بحث نمونه برداری بخش (1-1-3) گفته شد بر میداریم یا اینکه از نمونههای آزمایش اول استفاده میکنیم قطر و ارتفاع استوانه یا ظرف نمونه را با کولیس اندازه میگیریم. زمانی که نمونه ها را به آزمایشگاه منتقل میکنیم، باید سطوحی از نمونه را که با هوا در تماس است، با نایلون یا کیسهی پلاستیکی بپوشانیم تا رطوبت آن تغییر نکند.

یک بوتهی چینی بزرگ یا یک قوطی گالوانیزه (جهت نمونههای بزرگ) تمیز و خشک را وزن می کنیم (M) و در ردیف 1 جدول 3-1 وارد میکنیم. نمونه را در آن خالی میکنیم و در آون قرار داده و روی دمای 105 درجهی سانتیگراد تنظیم و میگذاریم به مدت 24 ساعت بماند تا خشک شود.پس از 24 ساعت نمونهها را با گیره از آون بیرون آورده و فورا دًر دسیکاتور حاوی ماده جذاب رطوبت قرار میدهیم تا به آرامی سرد شود (اگر نمونهها در هوای بیرون گذاشته شوند، رطوبت موجود در هوا را جذب نموده که این سبب ایجاد خطا در آزمایش میگردد، همچنین اگر نمونهی داغ را وزن کنیم، به علت جذب رطوبت هوا، عدد خوانده شده توسط ترازو ثابت نمیگردد اما در نمونهی خنک و بر حسب گرم ثبت مینمائیم. هر چه نمونه (M این مشکل وجود ندارد). پس از بیرون آوردن نمونه از آون آن را وزن میکنیم ( 2 بزرگتر باشد، زمان لازم برای خنک شدن آن بیشتر است. 4 محاسبه میکنیم. – وزن خشک خاک را بر حسب فرمول می کنیم.

3-4- نتایج بحث

منبع :

دانشگاه پیام نور، دانشکدهی علوم کشاورزی، گروه اب و خاک

جهت خرید انواع خاک مناسب برای بستر های کشاورزی و نیز خاک های مناسب گیاهان زینتی به صورت بسته بندی به بستر عرضه خاک و مشتقات وارد شوید . بستر خاک و مشتقات

جهت تماشای ویدئوی آموزشی رایگان وارد بستر مرکز آموزش شوید . بستر مرکز آموزش ویدئویی

سوال پاسخ داده شده
گذاشتن نظر
شما در حال مشاهده 1 از 1 پاسخ هستید ، برای دیدن همه پاسخها اینجا را کلیک کنید .
پاسخ خود را بنویسید .